Enerjide merkez ulus olmayı arzulayan Türkiye’de petrol borsası kuruluyor. Türkiye akaryakıt fiyatlandırmasında merkez olacak. Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası (VOB), Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) ve akaryakıt sektörünün başlattığı çalışma sonuçlandığında Türkiye kendi petrol borsasına sahip olacaktır. Bir günde seksen beş milyon varil işlem oluşan dünya petrol piyasasında söz sahibi olacaktır. Petrol Piyasası Kanunu’na göre akaryakıt fiyat karşılaştırmalarında Türkiye en yakın erişilebilir piyasayı esas alınıyor. Türkiye’de Genova piyasasını esas almaktadır. Bu da uygulamada akaryakıt fiyatlarında on ila onbeş kuruşluk şişkinliğe sebep olmaktadır. Türkiye kendi borsasını kurma çalışmalarını gerçekleştirdiği zaman akaryakıt fiyatlarını Genova şehrine göre baz almaktan kurtulacak. Ceyhan enerji merkezini yaratmak ve Irak Hazar petrolünü Türkiye üzerinden dünyaya pazarlamak isteyen ülkemiz böylelik ile petrol piyasalarında pazar olmayı hedeflemektedir. İstanbul’da düzenlenen petrol kurultayında konuşan EPDK Petrol Daire Başkanı, Türkiye akaryakıt sektörünün büyüklüğünün seksen milyar lirayı aştığını belirterek, ham petrol fiyatlarındaki beklenmedik değişikliklerin piyasa için riziko oluşturduğunu söyledi. Bu nedenle de petrol borsasını önemsiyoruz diye açıklamada bulundu. Dünya genelinde petrole dayalı vadeli işlem sözleşmeleri sunan ABD NYMEX, İngiltere’de ICE başta olmak üzere Dubai, Rusya, Hindistan, Tayland ve Singapur ülkelerinde 2 tane borsanın bulunduğunu anlatan yetkili, Bakü-Tiflis-Ceyhan, Irak petrolü ile yıllık tahmini dört yüz milyon varil petrol Türkiye’ye geleceğini açıkladı. Yapılması düşünülen Samsun Ceyhan Boru hattı ile yetmiş milyon tonluk ticaret hedeflenmekte. Türkiye’nin enerjideki dinamik yapısının sürdürülebilirliğini sağlamak için etkin risk yönetiminin kaçınılmaz bir hale geldiğini anlatan Mutlu, Birlikte şu an hazırda global düzeyde fiyat riskinin yönetilebileceği bir yapılanma Türkiye’de yok” diye konuştu.

Amerika Birleşik Devletleri Amerika ile İran arasındaki sürtüşmenin asıl sebebinin İran’ın kurmakta kararlı olduğu avro-petrol borsası olduğu dile getirilmektedir. Dünya petrol piyasalarını yakından takip eden çevreler ABD’nin İran’a nükleer enerji incelemelerinden dolayı takınmış olduğu tutumun altındaki ana sebebin nükleer tabanca yapımı kaygısının değil İran’ın Mart ayında açmayı planlamış olduğu petrol borsası olduğunu dile getirmektedirler. ABD’nin, ekonomisinin çarklarını çevirebilmek için, her sene 500 milyar dolar taze paraya gereksinimi vardır. Amerika ekonomisini büyük ölçüde finanse eden Çin ile Japonya devletleri, petrol ihtiyacının çok büyük kısmını İran’dan sağlamaktadırlar. Çin, yakın bir zamanda İran devleti ile yetmiş milyar dolarlık bir petrol anlaşması imzaladı. İran sahip olduğu petrol borsasını hayata geçirip ve sattığı petrolün karşılığını Euro olarak istemeye başlar ise, Amerika ekonomisinin iki mühim finansörü ellerindeki dolarları satıp avro almaya başlayacaklarından dolar, dolayısı ile ABD büyük ölçüde saygınlıklarını yitireceklerdir. 80 trilyon dolar borcu olan Amerika ekonomisinin, İran’ın avro bazında kurmak istemiş olduğu petrol borsası şokundan çok olumsuz etkileneceği bilinmektedir. Dolar yerine Euro’ya bağlı bir petrol borsası kurulması ile doların güvenilir para olma vasfını mühim ölçüde yitirmesine, Euro’ya olan talebin artış göstermesine buna bağlı olarak kıymet kazanmasına neden olacaktır. Ayrıca Petrol satışından edilmiş olan kazançlar emin piyasalar olarak görülen Amerika mali piyasalarında değerlendirilememiş olacak, böylece Amerika Hazinesi’nin daha az dolar basmasına bu vaziyetten dolayı da ülkenin mali riskinin yükselmesine, nema oranlarını ve borsasını olumsuz etkilenmesine sebep olacaktır. İran, ihracatında mühim bir kesinti yaptığında petrol fiyatlarında büyük bir sıçrama olacaktır.

Zira dünyada yalnızca bir günlük beş milyon varil kapasite fazlası vardır. Bir örnek vermek gerekir ise, 78-79 devrim zamanlarında (henüz Irak tam kapasite dışsatım yaparken) İran’ın petrol ihracatı 1 milyon varil olmuştur.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here